Spaanse Spreekwoorden en Gezegden: 30 met Uitleg + Vertaling
Oct 17, 2026
Spaanse spreekwoorden hoor je overal in Spanje: aan de bar en bij de buurvrouw. Een Spanjaard zegt como dice el refrán (zoals het spreekwoord zegt) en de tafel knikt. Ken je ze, dan klink je ineens een stuk Spaanser dan je niveau is. Hier krijg je 30 echte refranes die Spanjaarden nog steeds gebruiken, in vijf thema's: leven, mensen, eten, geld en liefde. Per gezegde zie je de letterlijke vertaling, de betekenis en het Nederlandse equivalent, en je leert hoe je er zelf een gebruikt zonder dat het geforceerd klinkt.
🇪🇸 Gratis cursus Spaans (inclusief app)
Video's, oefeningen en persoonlijke hulp. Vul je naam en e-mail in en je zit binnen 2 minuten in je eerste les.
📚 Inhoudsopgave
- Wat is een refrán (Spaans spreekwoord)?
- Spaanse spreekwoorden over het leven en geduld
- Spaanse gezegden over mensen en karakter
- Spaanse spreekwoorden over eten en drinken
- Spaanse gezegden over geld en werk
- Spaanse spreekwoorden over liefde en geluk
- Hoe gebruik je een Spaans spreekwoord zonder raar te klinken
- De 5 Spaanse spreekwoorden die je echt moet kennen
- Overzicht in één beeld
- Veelgemaakte fouten
- Oefening
- Veelgestelde vragen
- Spaans leren met onze cursussen
Wat is een refrán (Spaans spreekwoord)?
Een refrán (uitspraak: re-FRAN) is een spreekwoord: een korte, vaste zin met een levensles erin. Waar een Nederlander zegt "ja, zo gaat dat", gooit een Spanjaard er een compleet refrán tegenaan. De meeste rijmen, dus ze blijven hangen.
| Spaans | Uitspraak | Nederlands |
|---|---|---|
| el refrán | el re-FRAN | het spreekwoord |
| los refranes | los re-FRA-nes | de spreekwoorden |
| el dicho | el DIE-tsjo | het gezegde |
| Como dice el refrán... | KO-mo DIE-se el re-FRAN (licht geslispte s) | Zoals het spreekwoord zegt... |
Het verschil met een uitdrukking: een refrán is een hele zin (más vale tarde que nunca), een uitdrukking is een stukje zin dat je in je eigen zin inbouwt (estar en las nubes, met je hoofd in de wolken zitten). Die dagelijkse uitdrukkingen staan in veelgebruikte Spaanse uitdrukkingen.
Spaanse spreekwoorden over het leven en geduld
Dit hoor je als iets misgaat of als iemand wil zeggen: rustig aan. Je mist de trein en de volgende gaat pas over twee uur. Je vriend: Bueno, no hay mal que por bien no venga, así tomamos un café tranquilos. (Nou, elk nadeel heeft z'n voordeel, zo drinken we rustig een koffie.)
| Spaans | Letterlijk | Betekenis | Nederlands equivalent |
|---|---|---|---|
| No hay mal que por bien no venga. | Geen kwaad dat niet voor iets goeds komt. | Uit iets slechts komt iets goeds. | Elk nadeel heeft z'n voordeel. |
| Más vale tarde que nunca. | Laat is meer waard dan nooit. | Beter alsnog dan helemaal niet. | Beter laat dan nooit. |
| A quien madruga, Dios le ayuda. | Wie vroeg opstaat, wordt door God geholpen. | Vroeg beginnen loont. | De morgenstond heeft goud in de mond. |
| No dejes para mañana lo que puedas hacer hoy. | Stel niet uit tot morgen wat je vandaag kunt doen. | Niet uitstellen. | Van uitstel komt afstel. |
| Poco a poco se va lejos. | Beetje bij beetje kom je ver. | Kleine stappen brengen je ver. | Langzaam maar zeker. |
| No hay mal que cien años dure. | Geen kwaad duurt honderd jaar. | Aan een slechte tijd komt een eind. | Na regen komt zonneschijn. |
Venga, puedas en dure zijn subjuntivo. Spreekwoorden helpen je die vorm te onthouden zonder rijtjes; hoe hij werkt, lees je in presente de subjuntivo.
Spaanse gezegden over mensen en karakter
Over andere mensen praten, dat kunnen Spanjaarden goed, en boven elke roddel hangt een refrán. De zoon van de buurman blijkt net zo'n kletskous als zijn vader. De buurvrouw: Pues claro, de tal palo, tal astilla. (Nou ja, de appel valt niet ver van de boom.)
| Spaans | Letterlijk | Betekenis | Nederlands equivalent |
|---|---|---|---|
| Dime con quién andas y te diré quién eres. | Zeg me met wie je omgaat en ik zeg je wie je bent. | Je vrienden zeggen veel over jou. | Soort zoekt soort. |
| Perro ladrador, poco mordedor. | Blaffende hond, weinig bijter. | Wie veel dreigt, doet niets. | Blaffende honden bijten niet. |
| De tal palo, tal astilla. | Van zo'n stok, zo'n splinter. | Kinderen lijken op hun ouders. | De appel valt niet ver van de boom. |
| Cría cuervos y te sacarán los ojos. | Kweek raven en ze pikken je ogen uit. | Wie je helpt, keert zich soms tegen je. | Stank voor dank. |
| Cada loco con su tema. | Elke gek met zijn eigen thema. | Iedereen heeft zijn stokpaardje. | Elke gek heeft zijn gebrek. |
| Quien calla, otorga. | Wie zwijgt, stemt toe. | Zeg je niets, dan ga je akkoord. | Wie zwijgt, stemt toe. |
Perro ladrador kun je bijna letterlijk vertalen, de raven (cuervos) niet. De dierennamen staan in dieren in het Spaans.
Spaanse spreekwoorden over eten en drinken
Spaanse gezegden over eten draaien bijna altijd om brood (pan) en wijn (vino). Je eet bij Spaanse vrienden en er komt onverwacht een neef binnen. De gastvrouw schuift een stoel bij: Siéntate, hombre, donde comen dos, comen tres. (Ga zitten, joh, waar er twee eten, eten er drie.)
| Spaans | Letterlijk | Betekenis | Nederlands equivalent |
|---|---|---|---|
| A buen hambre no hay pan duro. | Bij echte honger is geen brood hard. | Wie echt honger heeft, is niet kieskeurig. | Honger maakt rauwe bonen zoet. |
| Con pan y vino se anda el camino. | Met brood en wijn loop je de weg. | Eet goed, dan kom je er wel. | Geen vaste tegenhanger. |
| Barriga llena, corazón contento. | Volle buik, blij hart. | Goed gegeten, iedereen tevreden. | Geen vaste tegenhanger. |
| A falta de pan, buenas son tortas. | Bij gebrek aan brood zijn koeken goed. | Je doet het met wat er is. | Roeien met de riemen die je hebt. |
| Al pan, pan y al vino, vino. | Brood noem je brood, wijn noem je wijn. | Zeg het zoals het is. | Het beestje bij de naam noemen. |
| Donde comen dos, comen tres. | Waar er twee eten, eten er drie. | Er kan altijd iemand bij. | Geen vaste tegenhanger. |
Let op buen hambre: hambre is vrouwelijk, maar omdat het met een beklemtoonde a begint, krijgt het el, en in dit oude spreekwoord ook buen. Wat er echt op tafel staat, vind je in eten en drinken in het Spaans.
Spaanse gezegden over geld en werk
Zuinig zijn, hard werken, niet te veel tegelijk willen: daar heeft het Spaans een spreekwoord voor. Je collega wacht al maanden op antwoord over zijn salarisverhoging en durft niet te bellen. Zijn vrouw: Pues ya sabes, el que no llora, no mama. (Nou, je weet het, wie niet vraagt, krijgt niets.)
| Spaans | Letterlijk | Betekenis | Nederlands equivalent |
|---|---|---|---|
| El que no llora, no mama. | Wie niet huilt, krijgt geen borst. | Vraag je niets, dan krijg je niets. | De brutalen hebben de halve wereld. |
| Más vale pájaro en mano que ciento volando. | Beter een vogel in de hand dan honderd in de lucht. | Hou vast wat je zeker hebt. | Beter één vogel in de hand dan tien in de lucht. |
| Zapatero, a tus zapatos. | Schoenmaker, naar je schoenen. | Bemoei je met wat je kunt. | Schoenmaker, blijf bij je leest. |
| Lo barato sale caro. | Het goedkope komt duur uit. | Goedkoop kost later meer. | Goedkoop is duurkoop. |
| Quien mucho abarca, poco aprieta. | Wie veel omvat, houdt weinig vast. | Te veel tegelijk willen werkt niet. | Te veel hooi op je vork nemen. |
| No es oro todo lo que reluce. | Niet alles wat glanst is goud. | Wat mooi lijkt, is dat niet altijd. | Het is niet al goud wat er blinkt. |
Zapatero, a tus zapatos roep je naar iemand die zich bemoeit met iets waar hij niets van weet. Meer van zulke vaste combinaties staan in vaste Spaanse uitdrukkingen.
Spaanse spreekwoorden over liefde en geluk
Sommige ken je uit het Nederlands, andere zijn typisch Spaans. Je vriendin heeft net een relatie van vijf jaar achter zich en zit al twee weken op de bank. Haar zus: Venga, sal un poco, que un clavo saca otro clavo. (Kom op, ga eens uit, een nieuwe liefde laat je de oude vergeten.)
| Spaans | Letterlijk | Betekenis | Nederlands equivalent |
|---|---|---|---|
| Ojos que no ven, corazón que no siente. | Ogen die niet zien, hart dat niet voelt. | Wat je niet weet, doet geen pijn. | Uit het oog, uit het hart. |
| El amor es ciego. | De liefde is blind. | Verliefde mensen zien geen fouten. | Liefde maakt blind. |
| Cada oveja con su pareja. | Elk schaap met zijn partner. | Iedereen vindt een passende partner. | Op ieder potje past een dekseltje. |
| Un clavo saca otro clavo. | Een spijker drijft een andere spijker eruit. | Een nieuwe liefde laat de oude vergeten. | Geen vaste tegenhanger. |
| Donde hubo fuego, cenizas quedan. | Waar vuur was, blijft as over. | Een oude liefde blijft hangen. | Oude liefde roest niet. |
| Al mal tiempo, buena cara. | Bij slecht weer, een goed gezicht. | Blijf positief als het tegenzit. | Vergelijkbaar: er het beste van maken. |
Al mal tiempo, buena cara hoor je elke week, niet alleen over het weer. Wil je het zelf romantisch zeggen, kijk dan bij ik hou van jou in het Spaans.
Hoe gebruik je een Spaans spreekwoord zonder raar te klinken
Een refrán kennen is één ding, hem zeggen zonder dat het klinkt als een spreekwoordenkalender is iets anders. Dit doen Spanjaarden.
1. Zeg alleen de eerste helft. Spanjaarden maken een bekend spreekwoord zelden af. Ze zeggen A quien madruga... en laten de rest hangen, want iedereen weet hoe het verdergaat.
2. Leid het in. Vaak zit er een klein zinnetje voor.
| Spaans | Nederlands |
|---|---|
| Como dice el refrán, más vale tarde que nunca. | Zoals het spreekwoord zegt, beter laat dan nooit. |
| Como decía mi abuela, a quien madruga... | Zoals mijn oma altijd zei, de morgenstond... |
| ¡Qué razón tienes! | Je hebt groot gelijk. (als reactie op een refrán) |
3. Eén per gesprek is genoeg. Een refrán is een klap op de vuurpijl, geen stopwoord.
4. Vertaal nooit vanuit het Nederlands. Gebruik het Spaanse origineel of laat het zitten. Het lastigste is trouwens niet het zeggen maar het horen: een refrán komt er snel en half uit. Lees daarom ook waarom Spanjaarden zo snel praten. En wil je ze hardop oefenen voordat je ze op een echte Spanjaard loslaat, dan kun je de Spreekapp 5 dagen gratis proberen.
De 5 Spaanse spreekwoorden die je echt moet kennen
Weinig tijd? Leer dan deze vijf. Je hoort ze het vaakst en ze hebben allemaal een Nederlandse tegenhanger.
| Spreekwoord | Zo klinkt het |
|---|---|
| Más vale tarde que nunca. | Por fin has llamado. Más vale tarde que nunca. (Eindelijk heb je gebeld. Beter laat dan nooit.) |
| No hay mal que por bien no venga. | Perdí el trabajo y ahora tengo mi empresa. No hay mal que por bien no venga. (Ik verloor mijn baan en heb nu mijn eigen bedrijf. Elk nadeel...) |
| A quien madruga, Dios le ayuda. | Mañana salimos a las seis. A quien madruga... (Morgen vertrekken we om zes uur. De morgenstond...) |
| Ojos que no ven, corazón que no siente. | No se lo digas. Ojos que no ven... (Zeg het niet tegen hem. Uit het oog...) |
| Más vale pájaro en mano que ciento volando. | Yo aceptaría la oferta. Más vale pájaro en mano. (Ik zou het aanbod aannemen. Beter één vogel...) |
De laatste drie stoppen halverwege: zo doen Spanjaarden het echt. Er bestaan ook refranes met een flink woord erin; die hebben we bewust weggelaten. Hoe grof die woorden echt zijn, lees je in Spaanse scheldwoorden.
Overzicht in één beeld
Veelgemaakte fouten
✓ Correct: Más vale pájaro en mano que ciento volando.
Uitleg: Een refrán heeft een vaste vorm: honderd vogels, niet tien, en zonder lidwoorden. Een woord-voor-woordvertaling herkent geen Spanjaard.
✓ Correct: No hay mal que por bien no venga.
Uitleg: Na no hay ... que staat altijd de subjuntivo: venga, niet viene. Zo ook dure in no hay mal que cien años dure.
✓ Correct: Dime con quién andas y te diré quién eres.
Uitleg: Het tweede deel staat in de toekomende tijd: te diré (ik zal je zeggen), niet in de tegenwoordige tijd zoals in het Nederlands.
✓ Correct: El amor es ciego.
Uitleg: In het Nederlands maakt de liefde blind, in het Spaans is de liefde blind.
✓ Correct: Lo barato sale caro.
Uitleg: Een bijvoeglijk naamwoord dat je als zelfstandig naamwoord gebruikt (het goedkope) krijgt lo, niet el: lo barato, lo bonito.
Oefening: maak het Spaanse spreekwoord af
Vul het ontbrekende woord in. Antwoorden onder de streep.
1. Más vale tarde que _______.
2. A quien madruga, Dios le _______.
3. Perro ladrador, poco _______.
4. De tal palo, tal _______.
5. A buen hambre no hay pan _______.
6. Más vale pájaro en mano que _______ volando.
7. Ojos que no ven, corazón que no _______.
8. Lo barato sale _______.
9. Dime con quién andas y te diré quién _______.
10. No hay mal que por bien no _______.
Antwoorden: 1: nunca, 2: ayuda, 3: mordedor, 4: astilla, 5: duro, 6: ciento, 7: siente, 8: caro, 9: eres, 10: venga
In onze gratis cursus Spaans krijg je hier veel meer van: video-uitleg, oefeningen en persoonlijke hulp bij elke les.
👉 Volg hier gratis de cursus Spaans
Veelgestelde vragen over Spaanse spreekwoorden
Wat zijn de bekendste Spaanse spreekwoorden?
De bekendste Spaanse spreekwoorden zijn más vale tarde que nunca (beter laat dan nooit), no hay mal que por bien no venga (elk nadeel heeft z'n voordeel) en a quien madruga, Dios le ayuda (de morgenstond heeft goud in de mond).
Wat betekent no hay mal que por bien no venga?
Letterlijk: geen kwaad dat niet voor iets goeds komt. Spanjaarden zeggen no hay mal que por bien no venga als iets vervelends toch iets goeds oplevert: elk nadeel heeft z'n voordeel.
Hoe zeg je beter laat dan nooit in het Spaans?
Beter laat dan nooit is más vale tarde que nunca, letterlijk: laat is meer waard dan nooit. Je hoort ook mejor tarde que nunca, maar más vale is de klassieke versie.
Wat is een refrán?
Een refrán is een spreekwoord: een korte, vaste zin met een levensles, zoals a quien madruga, Dios le ayuda. Het meervoud is refranes. Een gezegde heet dicho.
Wat zijn mooie Spaanse gezegden over het leven?
Mooie Spaanse gezegden over het leven zijn poco a poco se va lejos (beetje bij beetje kom je ver), no hay mal que cien años dure (aan een slechte tijd komt een eind) en al mal tiempo, buena cara (blijf positief).
Wat zijn Spaanse gezegden over de liefde?
Bekende Spaanse gezegden over de liefde zijn el amor es ciego (liefde maakt blind), cada oveja con su pareja (op ieder potje past een dekseltje) en ojos que no ven, corazón que no siente (uit het oog, uit het hart).
Hoe zeg je de appel valt niet ver van de boom in het Spaans?
In het Spaans zeg je de tal palo, tal astilla, letterlijk: van zo'n stok, zo'n splinter. Je gebruikt het zoals wij: als een kind duidelijk op zijn ouders lijkt.
Wat is het verschil tussen een Spaans spreekwoord en een Spaanse uitdrukking?
Een spreekwoord (refrán) is een hele zin die je zo overneemt, zoals lo barato sale caro. Een uitdrukking (expresión) bouw je in je eigen zin in, zoals estar en las nubes.
Spaans leren met onze cursussen
Gebruik deze blog als opstap om verder te leren met onze online cursussen. Of je nu net begint of al gevorderd bent, je leert stap voor stap vloeiend Spaans spreken met persoonlijke begeleiding van twee docenten.
✨ Of bekijk het volledige overzicht: Bekijk alle cursussen Spaans.
🧭 Benieuwd wat jouw niveau is? Doe de gratis taaltest Spaans en ontdek direct welke cursus bij jou past.
👉 Bekijk hier onze complete bloghub Spaans leren
🎁 Start hier de gratis cursus Spaans (inclusief app) en leer de basis met leuke video's en oefeningen.
Saludos,
Lusiana y Leroy ❤️
🇪🇸 KRIJG ONZE GRATIS ONLINE CURSUS SPAANS! 🇪🇸
De leukste en beste manier om goed Spaans te leren spreken
✅ Gratis (en heel leuk!❤️)
✅ Videolessen, quizzen, podcasts en ebooks.
✅ Persoonlijke hulp in onze online leeromgeving (en ja, ook gratis!)
Na aanmelden ontvang je jouw inlogcode en instructies via email.
Al meer dan 30.000 mensen doen mee, jij ook?
We zullen jouw informatie nooit verkopen, om welke reden dan ook.
